Maslow trong HR: Hiểu nhu cầu để đặt câu hỏi tốt hơn
Đã cập nhật: 2 ngày trước
HR FIRST PRINCIPLES · BÀI 09
Thành HR · Hiểu việc từ gốc
Nhìn hình tháp Maslow, mình rất dễ nhớ năm nhóm nhu cầu. Nhưng ngồi trước một nhân viên đang muốn nghỉ việc thì khác: biết tên mô hình chưa giúp mình biết người ấy đang vướng chuyện gì.
Nhưng nếu dùng hình tháp để đoán một nhân viên đang ở “tầng nào”, mình có thể bỏ qua điều họ thật sự đang trải qua. Giá trị thực tế của mô hình nằm ở những câu hỏi nó giúp mình đặt ra.
Dùng các góc nhìn về nhu cầu để lắng nghe, thay vì đoán thay người lao động.
Maslow gợi mở điều gì?
Trong A Theory of Human Motivation (1943), Maslow trình bày các nhóm nhu cầu sinh lý, an toàn, thuộc về, được tôn trọng và tự hiện thực hóa. Ông cũng lưu ý nhiều nhu cầu có thể cùng tham gia vào một hành vi, có ngoại lệ về thứ tự và mức độ thỏa mãn không nhất thiết hoàn toàn. Có thể đọc bản bài báo gốc được lưu lại.
Vì vậy, cách hiểu “phải đủ một tầng rồi mới có nhu cầu tầng tiếp theo” là quá cứng nhắc. Mô hình này cũng không phải nền tảng duy nhất của mọi thực hành HR hay một công cụ đã đủ để chẩn đoán từng nhân viên.
Một người có thể đồng thời lo thu nhập, muốn được tôn trọng và muốn học thêm. HR cần hỏi và quan sát bối cảnh, thay vì suy ra nhu cầu từ tuổi, chức danh hoặc mức lương.
Chuyển mô hình thành câu hỏi thực tế
Các câu hỏi dưới đây là gợi ý để mở cuộc trao đổi, không phải bài test xếp loại nhu cầu. Bạn có thể chọn câu hỏi gần với vấn đề đang tìm hiểu và để người được hỏi giải thích bằng trải nghiệm cụ thể.
01 · Điều kiện cơ bản
Câu hỏi có thể đặt: Điều kiện nào đang khiến bạn khó làm việc hoặc sinh hoạt?
Điều HR nên tìm hiểu tiếp: Phần việc tổ chức có thể và cần giải quyết
02 · Sự an tâm
Câu hỏi có thể đặt: Thông tin hoặc cách làm nào đang khiến bạn lo lắng?
Điều HR nên tìm hiểu tiếp: Cam kết, mức độ rõ ràng và tính nhất quán
03 · Kết nối
Câu hỏi có thể đặt: Khi cần hỗ trợ, bạn thường tìm được ai?
Điều HR nên tìm hiểu tiếp: Cách phối hợp và đầu mối hỗ trợ
04 · Sự tôn trọng
Câu hỏi có thể đặt: Bạn có thể nêu ý kiến và nhận phản hồi như thế nào?
Điều HR nên tìm hiểu tiếp: Những hành vi và tình huống cụ thể
05 · Phát triển
Câu hỏi có thể đặt: Bạn muốn làm tốt hơn việc gì trong thời gian tới?
Điều HR nên tìm hiểu tiếp: Cơ hội thực hành và người hướng dẫn
Không cần hỏi tất cả trong một lần. Một cuộc trò chuyện ngắn nhưng đi vào điều người đó đang quan tâm có thể hữu ích hơn việc đi đủ từng nhóm câu hỏi mà không theo dõi câu trả lời.
Một chương trình chung có thể chưa chạm đúng nhu cầu
Trong tình huống mô phỏng, công ty dự định tổ chức hoạt động gắn kết. Một số nhân viên muốn tham gia; một số khác đang lo lịch làm thay đổi sát giờ khiến khó sắp xếp việc gia đình. Có người muốn biết rõ hơn cơ hội học nghề và tiêu chí giao việc.
HR chưa nên kết luận nhân viên “không có tinh thần tập thể”. Hãy tìm hiểu phạm vi của từng vấn đề, điều kiện tham gia và những điều tổ chức đã cam kết. Hoạt động chung có thể vẫn phù hợp, trong khi lịch làm và thông tin phát triển cần được xử lý bằng những việc khác.
Nếu đã có sai sót về quyền lợi hoặc cam kết, cần giải quyết đúng trách nhiệm. Một chương trình gắn kết không thay thế việc ấy. Đây là nguyên tắc thực hành cần giữ, thay vì chỉ giải thích rằng tổ chức đang “làm sai tầng Maslow”.
Đừng biến nhu cầu thành nhãn gắn vào con người
Một nhân viên ít phát biểu có thể đang cần thời gian suy nghĩ, chưa có thông tin hoặc chưa thấy cách góp ý phù hợp. Một người từ chối hoạt động ngoài giờ có thể có lịch cá nhân đã sắp xếp. Những hành vi đó riêng lẻ chưa nói đủ về động lực hay mức độ gắn bó.
Khi tổng hợp phản hồi, nên ghi vấn đề và điều kiện xảy ra, đồng thời tránh thu thập chuyện riêng không cần thiết. Sau đó, thông báo tổ chức sẽ làm gì, phần nào cần xem xét thêm và khi nào có cập nhật. Việc hỏi mà không có phản hồi tiếp theo dễ khiến người tham gia khó thấy ý nghĩa của cuộc trao đổi.
Học mô hình để mở rộng cách nhìn
Maslow có thể là một điểm bắt đầu khi học về nhu cầu. Khi muốn tìm hiểu động lực công việc, bạn có thể đọc thêm các cách tiếp cận khác; chúng có giả định và phạm vi riêng, không nên gộp tất cả thành những phiên bản của một hình tháp.
Theo mình, câu hỏi thực hành đáng giữ là: “Mình đã nghe người này giải thích điều họ cần chưa, hay mình đang đoán thay họ?” Câu trả lời sẽ giúp HR sử dụng mô hình thận trọng và tôn trọng con người hơn.
Đọc tiếp trong series
Đọc xong Maslow, thử hỏi một câu khác
Chọn một câu hỏi trong bài và thử sửa cách hỏi của mình: bớt đoán nhu cầu của người khác, hỏi thêm về một việc đang diễn ra. Nếu muốn nối góc nhìn này với vai trò HR, bạn có thể đọc Foundation HRBP trước.
Nền tảng miễn phí trên HRVN Academy: Tuyển dụng · C&B · Luật lao động · HRBP
Bình luận