[Bài #2] Khoảng cách từ "Biết" đến "Làm": Tại sao học 10 điểm lý thuyết nhưng 0 điểm thực tế?

Bạn thuộc làu quy trình 7 bước, công thức 3P nhưng lại "đứng hình" khi thực chiến? Khám phá 5 lý do gây ra khoảng cách giữa lý thuyết và thực tế trong ngành HR và cách để vượt qua cái hố năng lực này.

Bạn thuộc làu quy trình tuyển dụng 7 bước, công thức tính lương 3P... nhưng khi Sếp giao việc: "Em làm cái đề xuất này nhé", tự nhiên não bộ... trắng xóa?

Đừng lo, bạn đang đứng trước cái hố sâu ngăn cách giữa Trường lớp và Trường đời. Có bao giờ bạn rơi vào cảnh này chưa: Đi phỏng vấn thì "chém gió" phần phật, lý thuyết mô hình vanh vách. Nhưng đến ngày đầu đi làm, ngồi trước màn hình máy tính, bạn hoang mang tột độ vì... không biết nên mở file Excel hay file Word lên trước?

Đó không phải vì bạn dốt. Đó là vì giữa chữ "Biết" (trong đầu) và chữ "Làm" (ngoài đời) có một khoảng cách vô hình mà không slide bài giảng nào nói cho bạn. Để Thành chỉ cho bạn thấy "hố sâu" đó nằm ở đâu nhé.

1. Đời không như mơ, và công việc không như Sách

Trong sách giáo khoa, mọi thứ đều ngăn nắp: Dữ liệu đầy đủ -> Áp dụng công thức -> Ra kết quả. Nhưng thực tế tại doanh nghiệp thì:

• Sếp giao đề bài cực kỳ mơ hồ (và "sáng nắng chiều mưa").

• Dữ liệu thì thiếu trước hụt sau, file nhân sự lộn xộn.

• Các phòng ban khác thì "seen" email mà không thèm trả lời.

Lúc này, bạn bị "đứng hình" không phải vì thiếu kiến thức, mà vì thiếu bối cảnh (Context). Bạn cầm một mớ lý thuyết đẹp đẽ nhưng không biết "ốp" vào cái thực tế méo mó này kiểu gì.

2. Sự tê liệt mang tên: "Bước đầu tiên làm gì?"

Slide bài giảng hay dạy bạn cái đích đến (Kết quả). Nhưng cái khó nhất của người mới lại là bước chân đầu tiên. Ví dụ: Bạn biết quy trình Tuyển dụng. Nhưng khi cần tuyển một ông IT, bạn khựng lại vì hàng loạt câu hỏi vận hành:

• Viết JD xong rồi gửi cho ai duyệt?

• Đăng lên Facebook cá nhân hay web công ty?

• Lấy ngân sách ở đâu để chạy quảng cáo?

Slide dạy bạn tư duy tuyến tính (A -> B -> C). Còn thực tế nó chạy theo đường vòng (A -> Vướng mắc -> Hỏi -> Bị chửi -> Sửa -> B). Nếu tư duy cứng nhắc, bạn sẽ gãy ngay từ vòng gửi xe.

3. "Biết" là Trí nhớ - "Làm" là Năng lực

Đây là sai lầm lớn nhất của các bạn sinh viên giỏi.

• Bạn thuộc lòng khái niệm, đó mới chỉ là Trí nhớ.

• Còn khi bạn tự tay xử lý một sự vụ, tự chịu trách nhiệm nếu làm sai, lúc đó não bộ mới chuyển sang chế độ Năng lực.

Năng lực chỉ hình thành khi tay bạn lấm lem với bàn phím, file Excel, với những cuộc điện thoại ứng viên, chứ không hình thành khi mắt bạn nhìn màn hình slide.

4. Tại sao làm 1-2 năm vẫn "non tay"?

Có nhiều bạn đi làm cả năm trời nhưng vẫn cảm thấy mình yếu. Lý do chính là thiếu Phản hồi (Feedback). Bạn làm xong một việc, không ai chỉ cho bạn: "Chỗ này tư duy sai rồi", "Chỗ kia làm vậy là rủi ro pháp lý". Thế là bạn lặp lại một cách làm sai trong suốt nhiều tháng. Kinh nghiệm (số năm) thì tăng, nhưng năng lực thì dậm chân tại chỗ.

Góc nhìn Thành HR: "Khoảng cách được lấp đầy bằng sự can đảm"

Thành từng thấy nhiều bạn tốt nghiệp loại Giỏi, nhưng vào làm thực tế thì thua một bạn học lực Khá nhưng chịu khó "lăn xả". Lý do đơn giản lắm: Bạn Giỏi thường sợ sai. Vì sợ sai nên cứ ngồi tính toán cho hoàn hảo rồi mới làm (hoặc không dám làm). Còn bạn kia thì cứ làm đại một bản nháp (Draft), gửi cho Thành rồi bảo: "Anh xem giúp em hướng này ổn chưa?".

Tin Thành đi, khoảng cách từ Biết đến Làm chỉ được lấp đầy bằng một thứ duy nhất: Sự can đảm để làm sai. Đừng cố gắng trở thành một cuốn từ điển sống. Hãy trở thành một người làm được việc. Bắt đầu từ những việc nhỏ xíu như soạn một cái email chỉn chu hay format một file Excel sạch đẹp.

Muốn qua sông thì phải lội nước. Muốn giỏi nghề thì tay phải "nhúng chàm", các bạn nhé!