[Bài #4] Nghịch lý người mới: Tại sao càng học nhiều, đầu càng "rối như tơ vò"?

Bạn đang rơi vào bẫy FOMO kiến thức? Khám phá 3 bẫy tâm lý khiến người mới ngành HR càng học càng hoang mang và giải pháp học kiểu "Just-in-Time" để biến thông tin thành năng lực thực chiến.

Bạn đang lạc giữa "rừng" chứng chỉ HR nhưng lại không biết bắt đầu từ đâu khi bước vào doanh nghiệp? Sự rối rắm này không đến từ việc bạn thiếu chăm chỉ, mà đến từ việc thiếu một "bản đồ kiến thức" chuẩn xác.

Bạn đã bao giờ rơi vào cảnh này chưa: Mở Facebook lên thấy khóa học nào cũng hay, chuyên gia nào nói cũng đúng. Bạn sợ bỏ lỡ (FOMO) nên đăng ký học hết. Kết quả là đầu đầy chữ nhưng tay chân lóng ngóng, không biết bắt đầu từ đâu?

Có một nghịch lý rất trớ trêu mà hầu hết người mới vào nghề Nhân sự đều trải qua: Càng học nhiều, càng thấy hoang mang. Cái đầu bạn lúc này giống như một cái nhà kho lộn xộn, thứ gì cũng có nhưng lúc cần dùng thì tìm không ra. Tại sao vậy? Hãy để Thành chỉ ra cho bạn 3 cái bẫy tâm lý này nhé.

1. Mỗi khóa học kéo bạn về một hướng khác nhau

Khi chưa có một "trục xương sống" nghề nghiệp vững chắc, những lời khuyên từ các chuyên gia đôi khi sẽ làm bạn "tẩu hỏa nhập ma":

• Khóa A bảo: "HR hiện đại là phải làm đối tác kinh doanh (HRBP)."

• Khóa B dặn: "Làm HR mà không chắc Luật là đi tù, phải học Luật trước."

• Khóa C lại hô hào: "Thời đại AI rồi, không biết Tech và Data là bị đào thải."

Tất cả họ đều đúng, nhưng họ đang nói ở những bối cảnh khác nhau. Việc nạp cùng lúc quá nhiều luồng tư duy khiến bạn bị tê liệt vì không biết đâu là trọng tâm cần ưu tiên cho giai đoạn hiện tại.

2. Cái bẫy "Marketing" và sự quá tải

Nhiều khóa học ngoài kia được thiết kế dựa trên "Thứ gì dễ bán" (Trend, từ khóa hot) chứ không phải "Thứ gì người mới cần".

Bạn dễ dàng bị thu hút bởi những thứ "sang chảnh" như Văn hóa doanh nghiệp, Trải nghiệm nhân viên... trong khi những kỹ năng sinh tồn cơ bản như soạn thảo văn bản, giao tiếp nội bộ, dùng Excel thì bạn lại hổng lỗ chỗ. Nó giống như việc bạn đi siêu thị lúc đói: mua một đống đồ ăn vặt (kiến thức bề nổi) về chật tủ lạnh, nhưng đến bữa chính thì lại chẳng có gì để nấu cơm.

3. Bạn đang tích lũy "Thông tin", không phải "Năng lực"

Hãy phân biệt rõ hai khái niệm này:

• Thông tin (Information): Xem 10 video về phỏng vấn.

• Năng lực (Competency): Tự mình phỏng vấn một ứng viên và chọn đúng người.

Việc nạp kiến thức liên tục (Consumption) chỉ tạo ra cảm giác an tâm giả tạo. Nếu không bắt tay vào làm (Creation), lượng kiến thức đó sẽ bị ứ đọng và gây ra sự tê liệt phân tích (Analysis Paralysis). Bạn biết quá nhiều rủi ro, quá nhiều lý thuyết nên cuối cùng... không dám làm gì cả.

4. Giải pháp: Hãy học kiểu "Just-in-Time" (Cần gì học nấy)

Để thoát khỏi mớ bòng bong này, bạn cần dọn dẹp lại "cái kho" trong đầu mình:

1. Biết mình đang ở đâu: Newbie thì chấp nhận làm việc của Newbie, đừng vội học làm Sếp.

2. Học có chọn lọc: Gặp vấn đề gì ở công ty -> Tìm học đúng cái đó để giải quyết -> Xong rồi mới học cái khác.

3. Mạnh dạn "Bỏ qua": Những kiến thức vĩ mô, chiến lược... nếu chưa dùng tới ngay, hãy dũng cảm cất nó sang một bên.

Góc nhìn Thành HR: "Kiến thức cũng có hạn sử dụng"

Ngày xưa lúc mới vào nghề, Thành cũng y hệt các bạn. Thấy ai chia sẻ tài liệu là xin bằng được, ổ cứng máy tính nặng trịch ebook. Nhưng rồi Thành nhận ra: Kiến thức cũng có hạn sử dụng. Nếu bạn học một cái gì đó mà không dùng ngay trong vòng 2 tuần, bạn sẽ quên sạch hoặc nhớ sai.

Nên lời khuyên của Thành là: Đừng biến bộ não thành cái nhà kho, hãy biến nó thành một nhà máy xử lý. Đừng tự hào vì mình học nhiều khóa, hãy tự hào vì mình giải quyết được vấn đề. Khi bạn bớt tham lam kiến thức lại, tự nhiên con đường làm nghề nó sẽ sáng rõ ra thôi.

Đừng để sự thông thái trên lý thuyết trở thành gánh nặng cho đôi chân thực tế của bạn. Hãy học ít đi nhưng làm nhiều hơn.